- \n
- \n
Znajomo\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i podstawowych proces\u00f3w biologicznych.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
Ucze\u0144 opisuje, porz\u0105dkuje i rozpoznaje organizmy, wyja\u015bnia zjawiska i procesy biologiczne zachodz\u0105ce w wybranych organizmach i w \u015brodowisku, przed-stawia i wyja\u015bnia zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy organizmem a \u015brodowiskiem, wskazuje ewolucyjne \u017ar\u00f3d\u0142a r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej.<\/span><\/p>\n
- \n
- \n
Znajomo\u015b\u0107 metodyki bada\u0144 biologicznych.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
Ucze\u0144 planuje, przeprowadza i dokumentuje obserwacje i proste do\u015bwiadczenia biologiczne; okre\u015bla warunki do\u015bwiadczenia, rozr\u00f3\u017cnia pr\u00f3b\u0119 kontroln\u0105 i badawcz\u0105, formu\u0142uje wnioski; przeprowadza obserwacje mikroskopowe preparat\u00f3w \u015bwie\u017cych i trwa\u0142ych.<\/span><\/p>\n
III. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.<\/span><\/p>\n
Ucze\u0144 wykorzystuje r\u00f3\u017cnorodne \u017ar\u00f3d\u0142a i metody pozyskiwania informacji, w tym technologi\u0119 informacyjno-komunikacyjn\u0105, odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe, rozumie i interpretuje poj\u0119cia biologiczne, zna podstawow\u0105 terminologi\u0119 biologiczn\u0105.<\/span><\/p>\n
IV. \u00a0Rozumowanie i argumentacja.<\/span><\/p>\n
Ucze\u0144 interpretuje informacje i wyja\u015bnia zale\u017cno\u015bci przyczynowo-skutkowe mi\u0119dzy faktami, formu\u0142uje wnioski, formu\u0142uje i przedstawia opinie zwi\u0105zane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi.<\/span><\/p>\n
- \n
- \n
Znajomo\u015b\u0107 uwarunkowa\u0144 zdrowia cz\u0142owieka.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
Ucze\u0144 analizuje zwi\u0105zek pomi\u0119dzy w\u0142asnym post\u0119powaniem a zachowaniem zdrowia (prawid\u0142owa dieta, aktywno\u015b\u0107 ruchowa, badania profilaktycz-ne) oraz rozpoznaje sytuacje wymagaj\u0105ce konsultacji lekarskiej; rozumie znaczenie krwiodawstwa i transplantacji narz\u0105d\u00f3w.<\/span><\/p>\n
Tre\u015bci nauczania – wymagania szczeg\u00f3\u0142owe<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
\n\n
\n \n\n <\/colgroup>\n \n <\/td>\n \n I. \u00a0\u00a0Zwi\u0105zki chemiczne buduj\u0105ce organizmy oraz pozyskiwanie i wykorzy-<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n <\/td>\n \n stanie energii. Ucze\u0144:<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 1)<\/p>\n<\/td>\n
\n wymienia najwa\u017cniejsze pierwiastki buduj\u0105ce cia\u0142a organizm\u00f3w i wy-<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n <\/td>\n \n kazuje kluczow\u0105 rol\u0119 w\u0119gla dla istnienia \u017cycia;<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 2)<\/p>\n<\/td>\n
\n przedstawia znaczenie wody dla funkcjonowania organizm\u00f3w;<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n \n 3)<\/p>\n<\/td>\n
\n wyr\u00f3\u017cnia podstawowe grupy zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych wyst\u0119puj\u0105cych<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n <\/td>\n \n w \u017cywych organizmach (w\u0119glowodany, bia\u0142ka, t\u0142uszcze, kwasy nu-<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n <\/td>\n \n kleinowe, witaminy, sole mineralne) oraz przedstawia ich funkcje;<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n
IV. \u00a0Ekologia. Ucze\u0144:<\/span><\/p>\n
- \n
- \n
przedstawia czynniki \u015brodowiska niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania organizm\u00f3w w \u015brodowisku l\u0105dowym i wodnym;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
wskazuje, na przyk\u0142adzie dowolnie wybranego gatunku, zasoby, o kt\u00f3re konkuruj\u0105 jego przedstawiciele mi\u0119dzy sob\u0105 i z innymi gatunkami, przedstawia skutki konkurencji wewn\u0105trzgatunkowej i mi\u0119dzygatunkowej;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
przedstawia, na przyk\u0142adzie poznanych wcze\u015bniej ro\u015blino\u017cernych ssak\u00f3w, adaptacje zwierz\u0105t do od\u017cywiania si\u0119 pokarmem ro\u015blinnym; podaje przyk\u0142ady przystosowa\u0144 ro\u015blin s\u0142u\u017c\u0105cych obronie przed zgryzaniem;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
przedstawia, na przyk\u0142adzie poznanych wcze\u015bniej mi\u0119so\u017cernych ssak\u00f3w, adaptacje drapie\u017cnik\u00f3w do chwytania zdobyczy; podaje przy-k\u0142ady obronnych adaptacji ich ofiar;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
przedstawia, na przyk\u0142adzie poznanych paso\u017cyt\u00f3w, ich adaptacje do paso\u017cytniczego trybu \u017cycia;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
wyja\u015bnia, jak zjadaj\u0105cy i zjadani reguluj\u0105 wzajemnie swoj\u0105 liczebno\u015b\u0107;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
wykazuje, na wybranym przyk\u0142adzie, \u017ce symbioza (mutualizm) jest wzajemnie korzystna dla obu partner\u00f3w;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
wskazuje \u017cywe i nieo\u017cywione elementy ekosystemu; wykazuje, \u017ce s\u0105 one powi\u0105zane r\u00f3\u017cnorodnymi zale\u017cno\u015bciami;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
opisuje zale\u017cno\u015bci pokarmowe (\u0142a\u0144cuchy i sieci pokarmowe) w eko-systemie, rozr\u00f3\u017cnia producent\u00f3w, konsument\u00f3w i destruent\u00f3w oraz przedstawia ich rol\u0119 w obiegu materii i przep\u0142ywie energii przez eko-system.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
Uk\u0142ad nerwowy. Ucze\u0144:<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
opisuje budow\u0119 i funkcje o\u015brodkowego i obwodowego uk\u0142adu nerwowego;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
por\u00f3wnuje rol\u0119 wsp\u00f3\u0142czulnego i przywsp\u00f3\u0142czulnego uk\u0142adu nerwowego;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
opisuje \u0142uk odruchowy, wymienia rodzaje odruch\u00f3w oraz przed-stawia rol\u0119 odruch\u00f3w warunkowych w uczeniu si\u0119;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
wymienia czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oraz podaje przyk\u0142ady pozytywnego i negatywnego dzia\u0142ania stresu;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
przedstawia sposoby radzenia sobie ze stresem.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
Narz\u0105dy zmys\u0142\u00f3w. Ucze\u0144:<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
przedstawia budow\u0119 oka i ucha oraz wyja\u015bnia spos\u00f3b ich dzia\u0142ania;<\/p>\n<\/li>\n
- \n
przedstawia rol\u0119 zmys\u0142u r\u00f3wnowagi, zmys\u0142u smaku i zmys\u0142u w\u0119chu i wskazuje lokalizacj\u0119 odpowiednich narz\u0105d\u00f3w i receptor\u00f3w;<\/p>\n<\/li>\n
- \n
przedstawia przyczyny powstawania oraz spos\u00f3b korygowania wad wzroku (kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107, dalekowzroczno\u015b\u0107, astygmatyzm);<\/p>\n<\/li>\n
- \n
przedstawia wp\u0142yw ha\u0142asu na zdrowie cz\u0142owieka;<\/p>\n<\/li>\n
- \n
przedstawia podstawowe zasady higieny narz\u0105d\u00f3w wzroku i s\u0142uchu.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
Globalne i lokalne problemy \u015brodowiska. Ucze\u0144:<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
przedstawia przyczyny i analizuje skutki globalnego ocieplenia klimatu;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
uzasadnia konieczno\u015b\u0107 segregowania odpad\u00f3w w gospodarstwie domowym oraz konieczno\u015b\u0107 specjalnego post\u0119powania ze zu\u017cytymi bateriami, \u015bwietl\u00f3wkami, przeterminowanymi lekami;<\/p>\n<\/li>\n
- \n
proponuje dzia\u0142ania ograniczaj\u0105ce zu\u017cycie wody i energii elektrycznej oraz wytwarzanie odpad\u00f3w w gospodarstwach domowych.<\/p>\n<\/li>\n
- Zalecane do\u015bwiadczenia i obserwacje. Ucze\u0144:<\/span><\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
planuje i przeprowadza do\u015bwiadczenie:<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
wykazuj\u0105ce, \u017ce podczas fermentacji dro\u017cd\u017ce wydzielaj\u0105 dwutlenek w\u0119gla,<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
- \n
- \n
sprawdzaj\u0105ce wp\u0142yw wybranego czynnika na proces kie\u0142kowania nasion,<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
wykazuj\u0105ce rol\u0119 sk\u0142adnik\u00f3w chemicznych ko\u015bci,<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
sprawdzaj\u0105ce g\u0119sto\u015b\u0107 rozmieszczenia receptor\u00f3w w sk\u00f3rze r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci cia\u0142a,<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
sprawdzaj\u0105ce obecno\u015b\u0107 skrobi w produktach spo\u017cywczych;<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
dokonuje obserwacji:<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
mikroskopowych preparat\u00f3w trwa\u0142ych (np. tkanki zwierz\u0119ce, organizmy jednokom\u00f3rkowe) i \u015bwie\u017cych (np. sk\u00f3rka li\u015bcia spichrzowego cebuli, mi\u0105\u017csz pomidora, li\u015b\u0107 moczarki kanadyjskiej, glony, pierwot-niaki),<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
zmian t\u0119tna i ci\u015bnienia krwi podczas spoczynku i wysi\u0142ku fizycznego,<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
wykazuj\u0105cych obecno\u015b\u0107 plamki \u015blepej na siatk\u00f3wce oka,<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
w terenie przedstawicieli pospolitych gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t,<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
w terenie obserwacji liczebno\u015bci, rozmieszczenia i zag\u0119szczenia wybranego gatunku ro\u015bliny zielnej.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n
KOMENTARZ DO PODSTAWY PROGRAMOWEJ<\/p>\n
<\/p>\n
PRZEDMIOTU BIOLOGIA<\/p>\n
<\/p>\n
Krzysztof Spalik, Ma\u0142gorzata Jagie\u0142\u0142o, Gra\u017cyna Skirmuntt, Wawrzyniec Kofta<\/p>\n
<\/p>\n
Definiuj\u0105c zakres gimnazjalny kierowano si\u0119 zasad\u0105, \u017ce powinien on prezentowa\u0107 t\u0119 nauk\u0119 na poziomie dostosowanym do mo\u017cliwo\u015bci percepcyjnych 13\u201316-latk\u00f3w (a docelowo 12\u201315-latk\u00f3w). Oznacza to, \u017ce wszystkie g\u0142\u00f3wne dzia\u0142y, od biologii molekularnej po \u015brodowiskow\u0105, powinny by\u0107 realizowane w zakresie absolutnie podstawowym, bez wchodzenia w nadmierne szczeg\u00f3\u0142y. Bardzo wa\u017cne jest tak\u017ce pokazanie praktycznych aspekt\u00f3w nauk biologicznych, przede wszystkim w zakresie zdrowia cz\u0142owieka.<\/p>\n
<\/p>\n
Niezwykle wa\u017cnym elementem kszta\u0142cenia przyrodniczego, nie tylko biologicznego, jest rozwijanie zdolno\u015bci do krytycznego my\u015blenia oraz umiej\u0119tno\u015bci poznawania \u015bwiata za pomoc\u0105 odpowiednio zaplanowanych i udokumentowanych obserwacji i do\u015bwiadcze\u0144. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce chodzi o obserwacje i do\u015bwiadczenia wykonywane przez ucznia, a nie tylko pokazy prezentowane przez nauczyciela. Takie poj\u0119cia jak problem badawczy i hipoteza, pr\u00f3ba badana i kontrolna itd. ucze\u0144 powinien pozna\u0107 nie tylko teoretycznie, ale i praktycznie. Nale\u017cy tak\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie poprzez ciekawe obserwacje i do\u015bwiadczenia najskuteczniej mo\u017cna zach\u0119ci\u0107 m\u0142odzie\u017c do samodzielnego poznawania przyrody. Nawet najlepsza lekcja z podr\u0119cznikiem nie zast\u0105pi \u017cywego z ni\u0105 kontaktu.<\/p>\n
<\/p>\n
Poni\u017cej przedstawiono list\u0119 podstawowych czasownik\u00f3w operacyjnych, u\u017cytych przy definiowaniu wymaga\u0144.<\/p>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Pos\u0142uguje si\u0119, wykorzystuje najcz\u0119\u015bciej zapisane w r\u00f3\u017cnej formie informacje, kt\u00f3re rozumie i potrafi w\u0142a\u015bciwie zastosowa\u0107.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Interpretuje, analizuje podane w r\u00f3\u017cnej formie informacje (teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe, rysunki, schematy, wykresy, ale te\u017c plansze, prezentacje, dane z Internetu), kt\u00f3re potrafi nast\u0119pnie om\u00f3wi\u0107 lub przedstawi\u0107 p\u0142yn\u0105ce z nich wnioski.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Przetwarza jeden rodzaj zapisu informacji na inny, np. rysuje wykres na podstawie danych w tek\u015bcie lub tabeli, tworzy schemat na podstawie jego opisu lub na odwr\u00f3t.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Odczytuje, czyli potrafi czyta\u0107 ze zrozumieniem podane informacje.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Dokumentuje co\u015b, np. obserwacje zjawisk przyrodniczych, wyniki do\u015bwiad-czenia, projekt badawczy, w postaci graficznej (tabele, rysunki, schematy, zapisy) lub innej (np. robi\u0105c zdj\u0119cia); potrafi te\u017c zrobi\u0107 odpowiednie notatki na zadany temat.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Przeprowadza np. do\u015bwiadczenie, dokonuje obserwacji, wykonuje np. preparat biologiczny \u2013 czasowniki te definiuj\u0105 wymagania dotycz\u0105ce wykonywania zalecanych do\u015bwiadcze\u0144 i obserwacji biologicznych.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Wymienia np. przyk\u0142ady, czyli podaje wy\u0142\u0105cznie trafne okre\u015blenia bez \u017cadnego opisu; tego rodzaju wymaganie dotyczy najcz\u0119\u015bciej podania konkretnych, czasem bardzo szczeg\u00f3\u0142owych informacji.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Okre\u015bla, przedstawia, czyli zwi\u0119\u017ale podaje opis lub charakterystyk\u0119 danego zjawiska lub procesu biologicznego z uwzgl\u0119dnieniem odpowiedniej terminologii biologicznej, ale z ograniczeniem do wymaganego zakresu, czyli bez szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, np. wyszczeg\u00f3lnienia etap\u00f3w, chemicznych reakcji itp.<\/p>\n<\/li>\n
- \n
Wyja\u015bnia, uzasadnia, wykazuje, najcz\u0119\u015bciej zwi\u0105zki przyczynowo-skutkowe we wskazanym zakresie; je\u017celi dotyczy to wyja\u015bnienia np. zjawiska, to dokonuje tego bez opisu przebiegu zjawiska, ale u\u017cywaj\u0105c odpowiedniej argumentacji.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Por\u00f3wnuje, czyli opisuje podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy wskazanymi obiektami.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Wyr\u00f3\u017cnia, rozr\u00f3\u017cnia, identyfikuje, czyli rozpoznaje spo\u015br\u00f3d podanych.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Formu\u0142uje, tworzy sp\u00f3jn\u0105 logicznie, zwi\u0119z\u0142\u0105 wypowied\u017a na konkretny te-mat, np. wniosek z do\u015bwiadczenia lub problem badawczy.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Planuje do\u015bwiadczenie lub obserwacj\u0119, czyli zapisuje w punktach wszystkie kolejne czynno\u015bci do wykonania.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Ocenia, wydaje opini\u0119, konstruuj\u0105c logiczn\u0105, sp\u00f3jn\u0105 i samodzieln\u0105 wypo-wied\u017a na podstawie podanych lub posiadanych informacji na dany temat.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
- \n
- \n
Opisuje, przedstawia opis, np. obiektu, zjawiska \u2013 szerzej ni\u017c podczas kr\u00f3tkiej formy odpowiedzi, opisuj\u0105c r\u00f3\u017cne aspekty i pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 najcz\u0119\u015bciej materia\u0142ami \u017ar\u00f3d\u0142owymi; w przypadku zada\u0144 egzaminacyjnych forma opisu dotyczy g\u0142\u00f3wnie przetwarzania informacji.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n
<\/p>\n
Wybrane aspekty szczeg\u00f3\u0142owe:<\/p>\n
<\/p>\n
Dzia\u0142 II. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna i jej zagro\u017cenia<\/p>\n
<\/p>\n
Uwagi og\u00f3lne. Realizacja tego dzia\u0142u powinna umo\u017cliwi\u0107 uczniom zapozna-nie si\u0119 z problemami szeroko rozumianej ochrony przyrody i ochrony \u015brodowiska oraz za\u0142o\u017ceniami zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. Punktem wyj\u015bcia do realizowania tych tre\u015bci powinny by\u0107 wiedza i umiej\u0119tno\u015bci uczni\u00f3w wyniesione z gimnazjum (dzia\u0142 IV i X). Uczniowie powinni zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce problematyka ekologiczna jest wielowymiarowa i obejmuje zagadnienia spo\u0142eczno-obywatelskie, prawne, przyrodnicze, gospodarcze, antropologiczne, ekonomiczne, religijne, filozoficzne, moralne, polityczne, bezpiecze\u0144stwa publicznego. Zaj\u0119cia powinny by\u0107 prowadzone takimi metodami, kt\u00f3re opieraj\u0105 si\u0119 na emocjonalnej strategii nauczania, poniewa\u017c edukacja ekologiczna to nie tylko rozmowa o faktach, ale tak\u017ce, a mo\u017ce przede wszystkim, odwo\u0142ywanie si\u0119 do indywidualnej wra\u017cliwo\u015bci uczni\u00f3w. Po zako\u0144czeniu edukacji biologicznej w zakresie podstawowym uczniowie powinni by\u0107 przekonani, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne problemy ekologiczne s\u0105 ich udzia\u0142em, a \u015bwiadoma oco-na r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej powinna by\u0107 im bliska w sferze wiedzy, przekona\u0144 i prezentowanych postaw. Zaznajamianie uczni\u00f3w z problematyk\u0105 rozwoju zr\u00f3wnowa\u017conego i ochrony r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej powinno opiera\u0107 si\u0119 na du\u017cej aktywno\u015bci w\u0142asnej uczni\u00f3w w poszukiwaniu, selekcjonowaniu, opracowywaniu i przedstawianiu informacji na ten temat. Wskazane by\u0142oby tak\u017ce wykonywanie uczniowskich projekt\u00f3w, w tym mi\u0119dzy-przedmiotowych, dotycz\u0105cych konkretnych lokalnych lub globalnych problem\u00f3w \u015brodowiskowych.<\/p>\n
<\/p>\n
Uwagi szczeg\u00f3\u0142owe:<\/p>\n
<\/p>\n
Ad 1 i 3) Uczniowie powinni wyja\u015bni\u0107 co nale\u017cy rozumie\u0107 pod poj\u0119ciami \u201er\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 genetyczna, gatunkowa, ekosystemowa\u201d oraz po-da\u0107 odpowiednie przyk\u0142ady. Uczniowie powinni zna\u0107 przyczyny wymierania gatunk\u00f3w i zanikania siedlisk i ekosystem\u00f3w (np. ci\u0105gle rosn\u0105ca liczba ludzi na \u015bwiecie, intensywne rolnictwo, urbanizacja, rozw\u00f3j komunikacji, turystyka) i zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce ochrona siedlisk jest najlepszym sposobem ochrony r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej.<\/p>\n
Ad 2) Problematyka ochrony przyrody jest wielowymiarowa, dlatego warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce motywy ochrony przyrody s\u0105 r\u00f3\u017cnorodne, a ka\u017cdy z omawianych aspekt\u00f3w jest tak samo wa\u017cny. Uczniowie powinni mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ochrona przyrody jest zadaniem ka\u017cdego cz\u0142owieka na miar\u0119 jego mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n
<\/p>\n
Ad 3) Uczniowie powinni zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce z roku na rok spada r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 genetyczna odmian i ras ro\u015blin i zwierz\u0105t hodowlanych. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na negatywne konsekwencje spadku r\u00f3\u017cnorodno\u015bci genetycznej gatunk\u00f3w wykorzystywanych w uprawach i hodowli.<\/p>\n
<\/p>\n
Ad 4 i 5) Problemy ochrony gatunk\u00f3w zagro\u017conych naj\u0142atwiej jest om\u00f3wi\u0107 na konkretnych przyk\u0142adach, dlatego uczniowie powinni si\u0119 za-pozna\u0107 z takimi przyk\u0142adami \u2013 najlepiej, je\u015bli b\u0119d\u0105 to gatunki powszechnie znane.<\/p>\n
<\/p>\n
Ad 6) To wymaganie nale\u017cy rozumie\u0107 dos\u0142ownie \u2013 jako bardzo kr\u00f3tkie przedstawienie, uwypuklaj\u0105ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy tymi metodami i formami ochrony. Warto sk\u0142oni\u0107 uczni\u00f3w do refleksji nad celowo\u015bci\u0105 i skuteczno\u015bci\u0105 poszczeg\u00f3lnych form ochrony przyrody oraz przekona\u0107 ich, \u017ce sens ochrony przyrody wykracza poza jej instytucjonalne formy.<\/p>\n
<\/p>\n
Ad 7) Ochrona przyrody i \u015brodowiska powinna mie\u0107 charakter mi\u0119dzy-narodowy, poniewa\u017c tylko \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzypa\u0144stwowa daje szans\u0119 na skuteczne dzia\u0142anie. Do om\u00f3wienia najlepiej nale\u017cy wybra\u0107 takie porozumienia mi\u0119dzynarodowe, w kt\u00f3rych uczestniczy tak\u017ce Polska.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU BIOLOGIA III etap edukacyjny Znajomo\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i podstawowych proces\u00f3w biologicznych. Ucze\u0144 opisuje, porz\u0105dkuje i rozpoznaje organizmy, wyja\u015bnia zjawiska i procesy biologiczne zachodz\u0105ce w wybranych organizmach i w \u015brodowisku, przed-stawia i wyja\u015bnia zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy organizmem a \u015brodowiskiem, wskazuje ewolucyjne \u017ar\u00f3d\u0142a r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej. Znajomo\u015b\u0107 metodyki bada\u0144 biologicznych. Ucze\u0144 planuje, przeprowadza i dokumentuje obserwacje […]<\/p>\nCzytaj dalej \u2192<\/a>","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139,"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133\/revisions\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naukawprzestrzeni.put.poznan.pl\/serwis\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n
- \n